Jonathan Holslag On world order and disorder

Hoe migratie ons écht bedreigt

De bevolkingsexplosie in Afrika en het Midden-Oosten wordt dé strategische uitdaging van deze eeuw. Elk jaar komen er in Afrika en het Midden-Oosten dertig miljoen inwoners bij, vaak in een context van armoede, geweld en onderdrukking. We moeten er niet flauw over doen: de huidige stroom van vluchtelingen en migranten is slechts de voorhoede van een veel grotere exodus, tenminste als de toestand in de regio niet verbetert. Dit dreigt de verzwakte en verdeelde Europese samenleving verder te versplinteren. Maar wat doen we eraan?

Screen Shot 2017-06-28 at 10.02.58Laten we beginnen met realistisch te zijn. Zoals het begrijpelijk is dat mensen verhuizen om hun leefomstandigheden te verbeteren, is het ook te begrijpen dat mensen hier proberen hun leefomstandigheden te behouden, zeker wanneer de integratie van nieuwkomers globaal gezien geen succes is, de economie stagneert, onze eigen waarden allerminst op scherp staan en de cultuurbeleving bij veel Europeanen niet bepaald intensief is. Wat we vandaag observeren, is niet zozeer een botsing van beschavingen maar een botsing van bangigheid.

En, neen, de miserie in het Zuiden is niet altijd onze schuld. Robert Fisk wees onlangs nog met de vinger naar de Westerse legers, maar er was heus niet meer rechtvaardigheid in het Midden-Oosten toen de Safaviden en de Ottomanen er de plak zwaaiden. Wat mij opvalt, is het cynisme van de lokale elite, nu genereus gefinancierd door Chinezen, Golfstaten en Russen. “Ik begrijp niet waarom jullie marine voor vluchtelingentaxi speelt,” zei een hoge officier van een West-Afrikaans land me deze week nog, “Het zijn vooral luie mensen die naar Europa gaan.” Migratie goed voor onze economie? Er zijn de voorbije jaren meer migranten bijgekomen dan dat we in Europa nieuwe banen hebben gecreëerd. Het was toch een beetje pijnlijk om in Duitsland “Wir schaffen das” te roepen met zestien procent van de bevolking in de armoede.

Realisme betekent echter ook dat we inzien dat we die formidabele druk niet zullen stoppen door weg te kruipen achter grenzen. Hekken optrekken tegen migratie is als een dijkbreuk stoppen met een handdoek. Laten we leren van de Romeinen. Zij probeerden het eerst met formidabele muren aan de grens, toen ze die niet meer konden bemannen, maakten ze van barbaarse leiders aan de grens foederati die andere barbaren op afstand moesten houden, maar de Romeinse samenleving verzwakte tezelfdertijd van binnenuit door decadentie, ongelijkheid en wanbestuur, waardoor het uiteindelijk verbrokkelde, onder de voet werd gelopen en duizenden vluchtelingen uit Rome aanspoelden in Egypte en Syrië. Muren bouwen rond een vermolmende samenleving heeft geen zin.

Burgers van Europa hoeven zich misschien niet schuldig voelen voor alle dingen die misgaan in de wereld, maar ze moeten zich minstens meer verantwoordelijk voelen voor het versterken van hun eigen samenleving en aan de andere kant ook niet de schuld voor alles wat misloopt bij migranten leggen. Van migranten vragen zich aan te passen aan onze kernwaarden: absoluut, maar dan moeten we ze eerst zélf uitdragen. Burgerschap heeft echt wel meer om het lijf dan achter de flatscreen te zitten sakkeren dat de wereld naar de knoppen gaat. Of wat te denken van die duizenden mannen die zich – O, kwalijke karikatuur die ik er nu zelf van maak – na enkele minuten ranzige heldhaftigheid op Facebook of Twitter met hun bierbuik of zwak gestel angstig terugtrekken in hun burchtjes van kleinburgerlijkheid? Haat wordt een alibi om de eigen verantwoordelijkheid te ontlopen. Haat wordt een schaamlap voor luiheid.

Waaruit bestaat die verantwoordelijkheid dan? Laten we alvast beginnen om eens wat normaal tegen elkaar te doen. Een sterke samenleving is een hechte samenleving, waar mensen elkaar opnieuw groeten en elkaar niet als zombies voorbijlopen. In een sterke samenleving primeren respect en waardigheid, tonen we dat naar elkaar toe in het dagdagelijkse leven en geven we dat prominent mee in de opvoeding van onze kinderen. In een sterke samenleving doen wij een inspanning om onze cultuur te verrijken. Minstens even uitdagend als ongebreidelde migratie is de tsunami van rotzooi die via onze media en supermarkten op ons wordt losgelaten, de teloorgang van kwaliteitsbesef die onze economie verzwakt. Niet wachten op “de overheid” of op “Europa”, maar zelf in actie schieten!

De komende jaren zullen we de migratie moeten doseren. We zullen een strategie moeten uitdokteren om onze plicht tegenover medemensen in nood na te komen zonder de leefbaarheid van onze eigen steden in het gedrang te brengen. We hebben nood aan een vluchtelingenbeleid van menselijkheid en nuchterheid. Op langere termijn moet het echter onze ambitie zijn om veiligheid, welvaart en waardigheid uit te dragen, om kansen te delen met de landen rondom ons, om Europa in te bedden in een positieve invloedssfeer waarin onze eigen samenleving opnieuw als rolmodel fungeert. De beste remedie tegen onzekerheid is zélf sterker worden.

Screen Shot 2017-06-28 at 09.59.52

Duiding: Hoe groot zijn de migratie- en vluchtelingenstromen naar België en Nederland nu echt?

Eerst en vooral is het belangrijk het onderscheid tussen migratie en vluchtelingen te maken. Migranten zijn van plan hier te vestigen; vluchtelingen om opnieuw naar huis te keren. Als vluchtelingen niet naar huis keren, worden zij uiteindelijk ook geregistreerd als migrant.

Vluchtelingen: We bereiken een piek, maar deze lijkt nog niet groter te zijn dan tijdens de Balkancrisis in de jaren ’90.

Migratie: We hebben vooral te maken met migratie uit andere Europese landen. Migratie van buiten de EU en vanuit moslimlanden is in vergelijking klein en is ook niet noemenswaardig toegenomen.

Gepubliceerd in De Volkskrant en Knack.

Leave a Reply